Jesteś tutaj  :

Pojezierze Iławskie    /   Turystyka    /   Ciekawe

Czy wiesz że . . .?

  • Lotnicza katastrofa nad Jeziorakiem.

    Okolice zatoki Rudnia, odnogi jez. Jeziorak, tak jak cała pruska kraina Oberland, bogate są w pamiątki przeszłości. Na eksploratorów czeka tu jeszcze w ziemi wiele niespodzianek. Nie tylko z zamierzchłej przeszłości, ale także z nie tak odległych czasów. Mimo, że okolice zatoki, nad którą położone są m. in. urokliwe Skitławki – Eden nad Jeziorakiem, nie były teatrem działań w czasie ostatniej wojny, niemniej można natrafić tutaj na ślady po niej, zalegające w ziemi lub w wodzie. Pewien okoliczny eksplorator, ze znanego li tylko sobie źródła, dowiedział się o wraku niemieckiego samolotu spoczywającego w przybrzeżnym bagnie, nad zatoką Rudnia. Zapewne dotarł on do konkretnych źródeł, gdyż wiedział nawet, iż znajduje się tam dwusilnikowy Dornier. Latem przy niskim stanie wody, udało się temu eksploratorowi namierzyć wrak, niedaleko Rudni i Skitławek, tam gdzie zatoka podchodzi prawie pod Międzychód. W samotnej wyprawie (każdy chciałby przede wszystkim być odkrywcą na własny rachunek) zdołał tylko pomacać pionowy ster. Żadnej pamiątki, co jest marzeniem każdego poszukiwacza wojennych trofeów, nie udało mu się wydobyć. Próba wydobycia wraku Dorniera miała miejsce pod koniec pierwszej dekady tego wieku, a informacja o tym pojawiła się na jednym z portali internetowych w styczniu 2011r. Może wiec zdarzyć się, iż w wędrówkach po okolicy Skitławek czy Rudni, spotka się poszukiwaczy hitlerowskiego Dorniera, ukrytego w trudno dostępnych, nad jeziornych mokradłach.

     

    Opracowano na podstawie :

    - na podst. artykułu „Bruno Eckart – Przez jeziora oberlandzkie” , tłumaczenie Bernard Król, w: Zapiski Zalewskie, nr 20 – 201, s. 43-49.

  • Człowiek "Przedwiośnia" w Iławie

    W maju 1920 roku do Iławy przybył Stefan Żeromski, aby wesprzeć działalność polskich organizacji działających na terenach plebiscytowych. Uczestniczył w wiecach przekonując mieszkańców Warmii i Powiśla o konieczności przyłączenia się do Polski.

     

    Plebiscyt 11 lipca 1920, wyznaczony został w 1919 r. w wersalskim traktacie pokojowym, kończącym I wojnę światową. W plebiscycie ludność zamieszkująca Warmię, Mazury i Powiśle miała zdecydować o przyłączeniu tych ziem do nowo powstałego państwa polskiego lub o pozostawieniu ich w granicach Prus Wschodnich. Nad przebiegiem głosowania czuwały komisje międzysojusznicze powołane przez Ligę Narodów.

    Argumentem na rzecz włączenia tego obszaru do Polski było przede wszystkim to, że według danych polskich, 80% (według źródeł niemieckich – tylko 10%) jego ludności posługiwało się w życiu codziennym lokalnym wariantem języka polskiego – a więc, zgodnie z przyjętą w traktacie wersalskim zasadą tworzenia państw narodowych, obszar ten powinien był znaleźć się w Polsce. Podnoszono też argument historyczny: przed 1772 rokiem część tych ziem (Warmia i Powiśle) wchodziła w skład Rzeczypospolitej. Traktat wersalski nie przyznawał jednak Polsce żądanych obszarów, pozostawiając decyzję o ich państwowej przynależności zamieszkałym tam Mazurom, Warmiakom i Powiślakom.

    Wyniki plebiscytu były dla Polski druzgocącą klęską. W okręgu olsztyńskim za Niemcami opowiedziało się 363 209 osób, za Polską – 7 980, w okręgu kwidzyńskim za Niemcami 96 894, za Polską – 7 947.  W obu okręgach za Polską głosowało 3,4% uprawnionych. Najwięcej głosów za Polską padło w powiatach sztumskim (19,07%) i olsztyńskim (13,47%), najmniej zaś w okręgach mazurskich (np. w powiecie Olecko tylko 2 głosy na prawie 30 tys. biorących udział w plebiscycie.

    Na niekorzystny dla Polski wynik złożyło się szereg przyczyn. Po pierwsze strona niemiecka dysponowała olbrzymią przewagą materialną, organizacyjną i propagandową. Wpływ na przebieg kampanii plebiscytowej miała terrorystyczna działalność niemieckich bojówek, a także stronnicza nieraz postawa Komisji Międzysojuszniczej.  Poza tym na kartach wyborczych zamiast słowa Niemcy wydrukowane były słowa Prusy Wschodnie. Mazurzy i Warmiacy mieli zatem wybierać między doskonale im znanymi Prusami Wschodnimi a odrodzonym państwem polskim. Kolejną ważną przyczyną był fakt przywiezienia na ten teren przez władze niemieckie około 100 000 osób, przeważnie emigrantów z Zagłębia Ruhry, jako urodzonych na terenie Mazur przed 1905 r.

     

    Pobyt pisarza upamiętnia pomnik wzniesiony na jego cześć.

  • Bard w Siemianach

    Siemianami związanych był bard i poeta Edward Stachura. Z nieodłącznym chlebakiem i gitarą organizował wieczory autorskie w szkole podstawowej prezentując swoje wiersze i piosenki. Miał nawet zostać pracownikiem miejscowej biblioteki lecz przedwczesna śmierć zniweczyła ten zamiar. Po śmierci uczyniono go patronem biblioteki w Iławie.

    Wiesław Niesiobędzki - iławianin, historyk, poeta, publicysta, autor wielu książek i fotografii i Edward Stachura - poeta,bard

    zdjęcie z zbiorów Wiesława Niesiobędzkiego

  • Tajemnicze "praktyki" nad jeziorem Silm

    We wsi Kamionka pod Iławą, nad jeziorem Silm znajduje się unikalny (jeden z trzech funkcjonujących na świecie ) ośrodek szkoleniowy dla pilotów i kapitanów statków morskich. . . .  więcej . . .

  • Pierwszy w świecie noblista spod Iławy w dziedzinie medycyny

    We wsi Ławice pod Iławą, urodził się Emil von Behring ( 1854-1917 ). Był asystentem słynnego Roberta Kocha - odkrywcy zarazków gruźlicy. Wkrótce sam stał się lekarzem i badaczem - pierwszym w świecie laureatem nagrody Nobla w dziedzinie medycyny ( 1901 r. )  za odkrycie surowicy antydyfterytowej. . . .  więcej . . .

  • Bratanica Napoleona w pod iławskim Gardzieniu

     W latach 1838-1864 , w Gardzieniu pod Iławą mieszkała Jenny von Gustedt - nieślubna córka brata cesarza Napoleona - Hieronima Bonapartego, króla Westfalii i Diany von Pappenheim, pochodzącej z Alzacji. Dama ta należała do kręgów znajomych Goethego i Schillera. W dzieciństwie bywała na dworze książęcym w Weimarze. Do towarzyszek jej zabaw należała m. in. późniejsza cesarzowa niemiecka Augusta. . . . więcej . . .

  • Jak polska dama, mamiła Napoleona ?

    Do historii przeszedł pobyt w pałacu w Kamieńcu Napoleona Bonaparte. Od 1 kwietnia 1807 do końca czerwca 1807 roku. W tym czasie przybyło tu poselstwo perskie z Mohammedem Mirzą Rezą. Pobyt w rezydencji umilała mu polska hrabina Maria Walewska . . . więcej . . .

  • Wojciech Kętrzyński, człowiek z własnym miastem

    Urodził się jako Adalbert von Winkler. Ojciec pochodził ze szlacheckiej rodziny kaszubskiej herbu Cietrzew, której nazwisko powstało od miejscowości Kętrzyno w powiecie wejherowskim. Dziadkowi dopisano przy nazwisku dodatek Winkler, a ojciec o imieniu Józef używał już tylko nazwiska Winkler. Matka Eleonora z domu Raabe, pochodziła z Nowej Wsi pod Iławą. W uznaniu zasług ( krzewienia Polskości ) Wojciecha Kętrzyńskiego nadano w 1946 mazurskiemu miastu Rastembork nazwę Kętrzyn.

  • Bożyszcze młodzieży w Jerzwałdzie

    Decyzja o przeprowadzce do Jerzwałdu, małej wioski na Pojezierzu Iławskim w pobliżu Zalewa była głęboko przemyślana: „Pewnego dnia, (...) nagle pojąłem, że wyeksploatowałem swoją biografię. I jeśli będę dalej żył tak, jak żyłem, krążąc między redakcją, kawiarnią, zebraniem w  Związku Literatów - zacznę powielać wątki ze swego dość wątłego życiorysu, stanę się "upiorem" literackim. Będę nachodził wydawców, żeby wznowili mi te trzy, cztery książki, które napisałem, prosił o stypendia, nosił w sobie ogromne pretensje, że mnie nie doceniają, politykował ukrywając swoją niemoc i bezradność.” (Zbigniew Nienacki "Liczą się tylko książki i czytelnicy", "Tygodnik Kulturalny" 1977 nr 7 s. 8). Tutaj następuje eksplozja :radosnej" twórczości. . . więcej . .

  • Król Olch w Szymbarku

    Volker Schloendorff ( twórca "Blaszanego bębenka" ) w listopadzie 1995 r. kręcił sceny swojego filmu "Król Olch" z John'em Malkovich'em w ruinach zamku w Szymbarku. Obok ruin biegnie pieszy szlak "napoleoński" - od wsi Kamionka prowadzący do zamku aleją starych dębów. Zaś wokół zamku wiele jest 200-tu, 300-tu letnich sosen, a kilkaset metrów dalej zachował się stary cmentarz kilku pokoleń von Fickensteinów.

  • Gniazdo na Wielkiej Żuławie

    W latach 70-tych na wyspie Wielka Żuława nagrywany był film Gniazdo  w reżyserii Jana Rybkowskiego. Wystąpiło wielu znanych i uznanych aktorów m. in. Wojciech Pszoniak, Franciszek Pieczka, Kazimierz Wichniarz, Ryszard Pietruski, Krzysztof Kowalewski czy Wanda Neumann. Ekipa filmowa na czas zdjęć zamieszkała w Iławie,  spotykali się z mieszkańcami. Na potrzeby filmu odtworzono wczesnośredniowieczny gród, jednak rekonstrukcja nie przetrwała do dnia dzisiejszego.

  • Człowiek nocy, nieznany eksperyment

    Niemcy ( w czasie II wojny Światowej )  opracowywali niesamowite wynalazki,  których tylko brak czasu nie pozwolił wprowadził w życie. Wg.  artykułu opublikowanego w "Informatorze Dzierzgońskim" przez mieszkańca tegoż miasta - Ryszarda Stunżo w którymś z okolicznych majątków ( Pachoły ? ) mieściło się specjalne, utajnione laboratorium, w którym naukowcy niemieccy przeprowadzali eksperymenty.

    Usuwali więźniom gałki oczne, następnie drażnili końcówki połączeń nerwowych co było bardzo bolesne. Łączyli je z czymś na podobieństwo noktowizorów, które montowali w oczodoły. Dzięki temu widzieli w nocy, ale musieli unikać dnia. Mieli zamontowane zamykane klapki ochronne, które miały ułatwiać zasypianie. Prawdopodobnie byli to jeńcy - piloci ? angielscy, bowiem nie umieli się porozumieć z miejscową ludnością.

    Jednemu z człowiekowi udało się zbiec z rąk oprawców. Dotarł nawet do samego Dzierzgonia i ukrywał się na wzgórzu zamkowym. Tu go widywali nieliczni mieszkańcy miasta, którzy przed zmrokiem nie zdążyli dotrzeć do swych domów. Unikał ludzi a oni bali się go jakby nie był człowiekiem. Stronił od światła i wyglądał przerażająco.

    Najbliższy obóz jeniecki znajdował się dwa kilometry od Dzierzgonia kolo drogi na Mokajny.

    Niestety nie ma żadnych dowodów na potwierdzenie tej relacji. Nie ma kopii artykułu ani gazety "ID" - nie były nigdy archiwizowane. Niemniej jeśli opowieść ta funkcjonuje w świadomości mieszkańców to " coś jest na rzeczy", jak mawiał klasyk.

mapa strony   I   Administrator I   Creativity Active Studio  2014 -2017 ©    I