Tematy : krzyże i kapliczki   /   miejsca kultu Maryjnego   /   obiekty sakralne

Jesteś tutaj  :

Krzyże i kapliczki

Wielkie fascynacje towarzyszą mi gdy mijam w podróży, surowe w formie, miejsca kultu Maryjnego. Niezwykłe, milczące, jakże jednak wymowne swą historią.

Stoi ich w Polsce tysiące. Kapliczki murowane, drewniane, skrzynkowe, domkowe, słupowe, wnękowe, baldachimowe, figury przydrożne, krzyże fundowane

- po prostu Ostańce Próśb.

 

Jesteś drogowskazem kapliczko przydrożna.

Jesteś przypomnieniem dla pielgrzymów ziemi.

Że Pan Bóg jest wszędzie, w każdziutkim zakątku.

Na rozstajnych drogach i w leśnej zieleni.

I krzyże przydrożne symbol naszej wiary.

Co to zdobią pejzaż naszej polskiej ziemi.

Wskazują którędy iść prosto do nieba.

I chcą wszystkich objąć ramionami swemi.

I kiedy wędrujesz po naszej krainie.

I mijasz kapliczki i krzyże przydrożne.

Przystań i zastanów się, chociaż przez chwilę.

Czy idziesz po dobrej, czy też po złej drodze ?

Bo wyrw i manowców jest dziś pełno wszędzie.

Wszystkie bardzo strome brzegi mają.

Wpaść w nie bardzo łatwo, a wyjść raczej trudno.

A i dobrzy ludzie często w nią wpadają.

 

 

 

Janina Rusek poetka ludowa z Karmanowic

Piękne, zresztą zobacz sam . . .

W ich wnętrzach znajdują się figurki przedstawiające postacie świętych. Według wierzeń i tradycji ludowych strzegły ludzi przed złem. Stawiano je na skrzyżowaniach dróg, w miejscach objawień religijnych lub ważnych dla społeczności lokalnej wydarzeń. Ze względu na niski koszt budowy fundowane były przez mniej zamożnych wiernych. Są nieodłącznym elementem krajobrazu polskiego, choć występują też w innych krajach europejskich. Tworzą unikalny klimat świadczący wymownie o kulturze tych ziem, tak różny, jak różni są ludzie tworzący te małe Ojczyzny.

 

Dokładnie nie wiadomo, kiedy zaczęto budować kapliczki. Geneza tych obiektów kultu jest bowiem bardzo stara i niezbyt jasna, posiadająca przynajmniej kilka sugerowanych źródeł. Jedno z nich wskazuje na pochodzenie grecko-rzymskie. Kapliczki występują w greckiej powieści Longosa, poświęcone Dionizosowi i Panowi. Ateńczycy mieli także kaplice, które niegdyś przodkowie ich, mieszkający w organizacji gminnej, czcili jako świętość. W świecie rzymskim określano je terminem lararia. Kapliczki takie znajdowały się przy niemal każdych większych skrzyżowaniach, w domach (atrium), czy sypialni. W środku umieszczano obrazek geniusza i Lary oraz cenne przedmioty.

 

Według innej z wersji, nazwa kapliczka wywodzi się od łacińskiego wyrazu ~cappa, czyli płaszcz. Domniemywa się, że chodzi tu o płaszcz św. Marcina, biskupa z Tours, który przechowywany był w specjalnej celi – pomieszczeniu wewnątrz specjalnego, niewielkiego kultowego budynku o charakterystycznych kształtach, zwanym właśnie kaplicą.

 

Według innych przypuszczeń już św. Ambroży, biskup Mediolanu z II poł. IV wieku wspominał o kapliczkach jako o miejscach kultu. Oficjalnie zgodę na odprawianie nabożeństw przy kapliczkach zatwierdził natomiast sobór w Agda z początków VI wieku. Odrębną kwestię stanowi hipoteza części badaczy, dopatrujących się w kapliczkach treści zupełnie niechrześcijańskich. Według nich, zwłaszcza rzadko spotykany na Warmii typ kapliczek słupowych (kapliczek umieszczonych na drewnianych lub murowanych wysokich słupach), jest niezwykle podobny do pogańskich słupów kultowych. O "pogańskich kapliczkach" pisał choćby Nestor w IX w.

 

... jeśli kto umierał, to czynili nad nim tryznę, a potem czynili stos wielki i wkładali na ten stos umarłego i spalali, a potem, zebrawszy kości, wkładali je w małe naczynie i stawiali na słupie przy drogach, jak czynią Wiatycze i dziś...

 

Podobne praktyki pogrzebowe były powszechne u ruskich plemion Kryniczan, Radymiczów, Siewierzan i Wiatyczów. Wpływ tych pogańskich obiektów kultowych na chrześcijańskie kapliczki, według tych opinii, wydaje się dość istotny. W pierwszych wiekach chrześcijaństwa uważano kapliczki za siedziby demonów.

 

mapa strony   I   Administrator I   Creativity Active Studio  2014 -2017 ©    I