Jesteś tutaj  :

Elizabeth Lemke, ... z rozumem mężczyzny

Ełisabeth Lemke urodziła się 5 czerwca 1849 roku jako najstarsze z dziesięciorga dzieci  w Rąbitach  ( Rombitten ), koło Zalewa. Atmosfera domu rodzinnego sprzyjała późniejszym, folklorystycznym zainteresowaniom Elisabeth. Jej matka bardzo często opow1adała dzieciom bajki a dobrymi bajarzami byli niania Schrag oraz myśliwy Schulz. Elisabeth początkowo uczyła się, wraz ze swoją młodszą siostrą Ottilie u wiejsk1ego nauczyciela Morgenrota a potem również prywatnie u innych nauczycieli. Jako nastoletnia panienka przebywała przez kilka lat w Gdańsku u krewnych Sontagow, a potem w domu Laubmeyerów.  Uczęszczała na lekcje gry na fortepianie. Wtedy zainteresowała się botaniką oraz miejscowym folklorem. Wpływ na jej wrażliwość miał znany malarz Stryjowski, przyjaciel rodziny.

 

Po powrocie do domu kontynuowała swoje pasję. Dziełem życia Elisabeth Lemke było opublikowanie „Volksthümliches in Ostpreussen”, które ukazało się w trzech obszernych tomach w latach 1884 - 1899 w oficynie wydawniczej W. E. Haricha w Olsztynie. W dziele tym zebrała z rejonu Zalewa 184 podania, legendy, bajki, wierzenia oraz pieśni ludowe. W 1882 roku wstąpiła do Westpreussisches Botanisch-Zoologisches Verein w Gdańsku, a od roku 1883, już jako członek Deutsche Anthropologische Gesellschaft w Berlinie wysyłała do tego stowarzyszenia sprawozdania ze swojej działalności na niwie prahistorii, którą ograniczała do rejonu Zalewa. W samych Rąbitach, w miejscu zwanym „Starym Ogrodem”, zebrała fragmenty ceramiki odkryte przy kopcowaniu ziemniaków, które datowano na początki I tysiąclecia n.e. W publikacji opisującej te znalezisko zamieściła ryciny fragmentów naczyń glinianych z tego stanowiska. W 1889 roku rozkopała kilka cmentarzysk kurhanowych z wczesnej epoki żelaza, między innymi w Urowie, nad Jeziorakiem, dwa uszkodzone kurhany w Karnitkach oraz trzy w Karpowie. W 1895 roku otworzyła dwa kurhany w Gubławkach, w tym jeden ze skrzynią kamienną. W 1879 roku zmarł jej ojciec, a majątek przejął 25-letni brat, Richard, który jednak nie potrafił się odnaleźć jako właściciel dobrze wcześniej prosperującego majątku. Po sześciu latach niepowodzeń brat wyemigrował do Stanów Zjednoczonych.

 

W 1886 roku majątek Rombitten sprzedano, a Elizabeth Lemke przeprowadziła się do Berlina. Tam kontynuowała i rozwijała swoje zainteresowania prahistorią, botaniką i ludoznawstwem. Zarabiała pisząc; różne czasopisma i gazety często zamieszczały jej rozważania i publikowały artykuły. Pewne dochody przynosiły jej również liczne odczyty i wykłady, w latach 1887-1921 wygłosiła ich co najmniej 203. Wielokrotnie była odznaczana dyplomami i nagrodami.

 

Zmarła w Sopocie w 1925 roku. Jeszcze za życia Elisabeth Lemke - jej przyjaciel, flamandzki malarz Charles Verlaat powiedział o niej, że „...ma duszę dziecka, serce kobiety a rozum mężczyzny”.

 

Tausend grüne Zweige schwanken

 

Tausend grüne Zweige schwanken

Wie durchzuckt von Lebenslust;

Tausend selige Gedanken

Wachen auf in meiner Brust,

Rufen dort

Fort und fort

Deinen lieben Namen;

Und die Sonn' am Himmelszelt

Und die ganze, ganze Welt

Sagen freudig "Amen"! (S. 272)

_____

 

 

 

O Herz, in süßer Liebe reich

Wie bist du doch der Sonne gleich!

Wohin ihr Strahl, ihr Leuchten fällt,

Verschönert sich die ganze Welt.

Drum grüß' als Sonne auch herab,

Du, dem Gott solche Liebe gab!

Und um dich sei ein Himmelsblau,

In das der Wandrer gläubig schaun! (S. 273)

Rąbity ( Rombitten ) majątek rodziny Lehmke

Opracowano na podstawie :

- "Elisabeth Lemke (1849-1925) Leben und Schaffen der bedeutenden volkskundlichen Forscherin" -  dr M. J. Hoffmann

- S. Kauffmann, Elisabeth Lemke (1849-1925). Leben und Schaffen der bedeunten Volkskundlichen Forscherin, "Mohrungen - Heimatkreis-Nachrichten", 97 Ausgabe, Sommer 2002.

- Lehrendt, Lemke Elisabeth, [w:] Altpreussische Biographie (red.: Ch. Krollmann), t. 1, Konigsberg 1941.

- zdjęcia ze zbiorów Jana Dobiesa z Zalewa

 

mapa strony   I   Administrator I   Creativity Active Studio  2014 -2017 ©    I