Jesteś tutaj  :

Pojezierze Iławskie    /   Region    /    Miasta    /   Zalewo

Zalewo, miasto człowieka w płomieniach

 

Zalewo (dawniej Zełwałd, niem. Saalfeld i. Ostpreussen, lit. Zalevo) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim (dawniej w powiecie morąskim), położone nad  jeziorem Ewingi. Miasto powstało w końcu XIII w. na pograniczu terytoriów plemiennych Pogezanów  i  Pomezanów. W strategicznym miejscu Krzyżacy wznieśli zamek obronny, w latach 1299-1301. Budowę zamku przypisuje się Henrykowi Zuckschwertowi, komturowi dzierzgońskiemu.

 

Prawa miejskie uzyskało w 1305 r. z nadania komtura dzierzgońskiego Sieghardta von Schwarzburga. W roku 1410 i 1414 Zalewo zajęte było przez wojska Władysława Jagiełły. Przed wojną trzynastoletnią (1454–1466) miasto odmówiło wierności Zakonowi. W wyniku postanowień pokoju toruńskiego, pozostało w granicach państwa zakonnego. W latach 1525–1752 miasto było siedzibą powiatu (niem. Hauptort des Oberlāndisches Kreises), natomiast w latach 1587–1751 stanowiło także siedzibę konsystorza dla Pomezanii. Zalewo zniszczone zostało w czasie wojen szwedzkich (XVII w.). Duże zniszczenia wniknęły na skutek pożaru w 1688, znacznie uszkodzony został także ratusz. Z kolei w roku 1710 w mieście wybuchła epidemia dżumy, z której ocalało zaledwie 7 rodzin. Szkoła w Zalewie istniała od XV w. do XVIII, jej ukończenie uprawniało do studiów uniwersyteckich. Uczono w niej także języka polskiego. W latach 1777–1780 uczył się w niej Mrongowiusz. Podczas wojen napoleońskich w roku 1807 w Zalewie kwaterowały wojska generała Dąbrowskiego.

 

W drugiej połowie XIX w. Zalewo przeżywało rozwój gospodarczy, spowodowany budową Kanału Elbląskiego i linii kolejowej Ostróda-Elbląg (wybudowana w 1893, rozebrana w 1945).

 

W czasie II wojny światowej zostało zniszczone w 70% i utraciło prawa miejskie. Przyczyną zniszczeń były podpalenia kamienic Rynku Głównego przez armię radziecką prowadzone notorycznie od 22 do 29 stycznia 1945 roku. Materiały budowlane uzyskane ze zgliszczy kamienic Starego Miasta zostały odesłane do Warszawy, aby wykorzystać je przy odbudowie stolicy.

Pierwszy herb miasta odtworzony z pieczęci z lat 1305-1334 przedstawia postać człowieka zanurzonego w kotle objętym płomieniami.  Według jednych jest to Syty Wit, według innych Święty Jan w oleju. W tej sytuacji hipoteza druga wydaje się bardziej prawdopodobna, ponieważ jest zgodna z danymi tutejszego kościoła. Patronem parafii jest bowiem Święty Jan Ewangelista.

Zalewo, herb miasta

Zdjęcia  Saalfeld.

Miasto odzyskało prawa miejskie dopiero w 1987 roku. Po reformie administracyjnej w 1999 roku Zalewo ulokowano w granicach powiatu iławskiego. W 2005 miała miejsce 700. rocznica nadania pierwszych praw miejskich.

 

Wiele o dziejach każdego miasta mówią zabytki. Niestety, w wyniku działań wojennych zachowało się niewiele obiektów architektury pamiętających ubiegłe stulecia. Zawieruchę wojenną przetrwały kamieniczki Starego Miasta, XV - wieczna baszta oraz kościół parafialny św. Jana Ewangelisty, wybudowany w XIV w. w stylu gotyckim.

 

W 1991 roku w trakcie budowy garaży w okolicach starego miasta został odnaleziony skarb złotych monet z lat 1252–1334 - łącznie 88 sztuk.

Włochy - Florencja -> floreny

1252 -1303 szt. 15/13 typów

1252- 1421 szt. 4/3 typy

1300 r. szt. 1

1303-1310 szt. 5/3 typy

1304 r. szt. 1

1306 r. szt. 4 /2 typy

1307 r. szt. 1

1310 r. szt. 2/1 typ

1312 r. szt. 2/1 typ

1313 r. szt. 4/1 typ

1315 r. szt. 3/2 typy

1317 r. szt. 6/2 typy

1318 r. szt. 6/2 typy

1319 r. szt. 3/1 typ

1320 r. szt. 3/1 typ

1321 r. szt. 3/2 typy

1325 r. szt. 1

1326-1332 szt. 1

1330 r. szt. 1

1332 r. szt. 1

1333 r. szt. 1

Francja -> Delfinacie Yiennois

GuigoVIII /1319- 1333/ - floreny szt. 7 /1 typ

Francja -> Papiestwo

Jan XXII/1316-1334/ - floreny szt. 3 /1 typ

Naśladownictwa - floreny, 1 pot. XIV w. szt. 10 /7 typów

 

 

Obecnie miasto jest ośrodkiem handlowo-usługowym z rozwiniętym przemysłem (głównie drzewnym i metalurgicznym) i dużymi zasobami rolniczymi. Przebiega przez nie droga wojewódzka nr 519 ze Starego Dzierzgonia do Morąga. W Zalewie od lat 50. XX wieku nie ma połączenia kolejowego. Miasto posiada oczyszczalnie ścieków, która ma zredukować wysoki poziom zanieczyszczenia jeziora Ewingi. Według danych z 30 czerwca 2012 r. miasto miało 2235 mieszkańców.

Fotografie dzisiejszego Zalewa, wykonane na przestrzeni kilku lat ze zbiorów własnych i Kazika Skrodzkiego.

Opracowano na podstawie :

- strona @Jacht Czarter - dostęp z dnia 16.04.2010 r.

- zdjęcia – internet, zbiory własne

mapa strony   I   Administrator I   Creativity Active Studio  2014 -2017 ©    I