Jeziora
Pojezierze Iławskie / Region / Jeziora
Jeziora
Pojezierza Iławskiego charakteryzują się wysokim stopniem „niezurbanizowania” i jest to wartość nie do przecenienia.
Jeziora
Pojezierze Iławskie znajduje się na terenie zlewni czterech rzek: Drwęcy z Iławką ( część wschodnia i środkowa gminy), Osy ( część zachodnia gminy) i Liwy ( fragment północno-zachodni) oraz Wisły (fragment zachodni). Na jego terenie jest 87 jezior, z czego tylko na terenie gminy Iława znajduje się 75 akwenów. W większości to jeziora przepływowe.
Są to jeziora : Balewskie, Barlewickie, Bartążek, Bądze, Burgale, Cibory, Czarne Dolne, Czarne Górne, Czyste, Dauby, Dąbrówka, Diabła (in. Oczko lub Bagienko), Długie, Drwęckie, Dzierzgoń, Ewingi, Francuskie, Gardzień, Gaudy, Gębin, Gil Mały, Gil Wielki, Grażymowskie Wschodnie, Grażymowskie Zachodnie, Goryńskie, Gryźliny, Ilińsk, Iławskie, Iłgi, Isąg, Januszewskie, Jaśkowskie, Jeziorak, Jeziorak Mały, Karaś, Karnickie, Kawki, Kęty, Klasztorne (Pojezierze Iławskie), Klasztorne (powiat kwidzyński), Kocioł, Kuchnia, Kuck, Lekarty, Liwieniec, Łabędź, Łasińskie, Łąki, Morąg, Mełno, Merynos, Morliny, Mortąskie, Motława, Mułka, Narie, Nogat, Orkusz, Ostrowin, Parleta, Perkun, Piotrkowskie (powiat iławski), Płajtek, Płaskie, Połowęż, Puzy, Radomno, Rucewo Wielkie,Rucewo Małe, Sajmino, Sambród, Siemiańskie, Skiertąg, Smordy, Sowica, Stęgwica, Studa, Suskie, Szeląg Wielki, Szeląg Mały, Szymbarskie, Święte, Trupel, Tynwałdzkie, Urowiec, Wukśniki, Zajezierskie, Zimnochy, Żabie. Kilka z nich w zestawieniach poniżej :
Jeziora o powierzchni ponad 99 ha leżące :
- w gminach Iławy: Jeziorak 3193,4 ha, Karaś 362,9 ha, Łabędź 308 ha, Szymbarskie 165,2 ha, Iławskie 154,5 ha, Widłągi 122,6 ha, Starzykowskie ok. 100 ha,
- w gminie Kisielice: Trupel 303,6 ha, Goryńskie 201,7 ha, Dłużek 100,7 ha,
- w gminach Lubawy brak,
- w gminie Susz: Watlewskie ok. 200 ha, Gaudy 152,5 ha, Plimy ok. 120 ha, Januszewskie 111,3 ha, Bronowskie ok. 100 ha,
- w gminie Zalewo: Jeziorak 3193,4 ha, Płaskie, 615,8 ha, Ewingi 491 ha, Rucewo Wielkie 186,1 ha, Abiskarskie 152 ha, Jaśkowskie 146 ha.
W powiecie iławskim znajduje się 5 rezerwatów przyrody, obejmujących jeziora. Są to jeziora Jasne i Luba, Karaś w gminie Iława oraz Czerwica i Gaudy w gminie Susz. Ilość jezior znajdujących się w granicach miast Powiatu Iławskiego Iława (6), Kisielice (1), Susz (1), Zalewo (1).
Najgłębsze jeziora to :
- w gminach Iławy: Urowiec 31,8 m, Szymbarskie 25,1 m, Czyste 22 m, Łąckie 20 m, Jasne 19,8 m,
- w gminie Kisielice: Dłużek 14,9 m, Goryńskie 9,9 m,
- w gminach Lubawy: Zwiniarz 5,5 m,
- w gminie Susz: Kawki 13,1 m, Kolmowo 5,7 m, Suskie 5,3 m,
- w gminie Zalewo: Pozorty 16,7 m, Jaśkowskie 16 m, Witoszewskie 12,2 m.
d. Bansee See, pow.150 ha, maks. gł. 6, 7 m, szer. 750 m, dł. 3 km, rodzaje ryb : sandacz, węgorz, szczupak, lin, karaś, okoń, płoć. Zbiornik ten, bardzo malowniczo wkomponowany w otoczenie, rozciąga się z pn. zach. na pd. wsch. j. Bądze wypływa rów, prowadzący wodę do rzeczki Liwy. Na plosie jeziora leży jedna mała wysepka. Wybrzeże wznosi się wysoko; od strony zach. jest nawet strome, tylko przy pn. krańcu, w pobliżu wsi Bądze jest uformowane płasko lub pagórkowato. Otoczenie akwenu stanowią głównie lasy, jedynie przy wsi Bądze znajdują się podmokłe łąki i pola uprawne. W sąsiedztwie środkowej części zach. brzegu leży wieś Dolina.
d. Dubno, Duben See, jezioro deltowe o pow.63, 5 ha, maks. gł. 3,7 m, rodzaje ryb : leszcz, szczupak, sandacz, węgorz. Jezioro rozciąga się z pn. na pd. Należy do systemu jezior zach. odgałęzienia Kanału Elbląskiego. Przy pd. krańcu j. Dauby znajduje się wlot do kanału, prowadzącego do j. Jeziorak; w środkowej części brzegu wsch. Wejście do kanału, który biegnie na wsch. do J. Drwęckiego lub Rudej Wody. Brzegi są wysokie, górzyste i odcinkami strome, jedynie przy obu krańcach zbiornika ukształtowane płasko. Otaczają je głównie pola uprawne; w pn. części wsch. brzegu znajduje się kępa leśna. Przy brzegu zach. leży wieś Duba, a przy pd. wsch. części – Mozgowo.
leży na szlaku Kanału Elbląskiego. Stanowi ono fragment dawnej zatoki morskiej. W wyniku stopniowego zamulania i zarastania powstał wyjątkowy w Europie obszar – ostoja wodnego ptactwa. Jest rezerwatem przyrody od 1966 roku. Powierzchnia jeziora i gruntów do niego przyległych zajmują obszar ok. 3300 hektarów. Jezioro jest bardzo płytkie, przeciętna głębokość wynosi, bowiem 1,25 metra natomiast na odcinkach, które zostały pogłębione nie przekracza 3 metrów. Na turystów odbywających podróż po Kanale Elbląskim na pokładzie statku lub jachtu czekają niesamowite wrażenia. Widok czapli siwej siedzącej na gnieździe, kormoranów wypatrujących swojej zdobyczy, bogactwo roślinności, która porasta jezioro zachwyca wielu pasażerów. Na Drużnie zaobserwowano 210 gatunków ptactwa wodnego i błotnego, z których 110 gniazduje tu na stałe. Spotkać można tu m. in. mewę śmieszkę, rybitwy, perkozy, żurawia, kaczki a także orła bielika.
d. jezioro Zalewskie, Ewing See, pow. 490,4 ha, maks. gł. 3 m, maks. szer. 2,4 km, dł. 3,6 km, rodzaje ryb: węgorz, karaś, lin, płoć, leszcz, sandacz. Jezioro o owalnej linii brzegowej z wąską i mocno wydłużoną na pd. zatoką przy pd. wsch. brzegu. U krańca tej zatoki znajduje się wlot do kanału, który łączy j. Ewingi z najdalej na pn. wysuniętą partią Jezioraka. J. Ewingi jest wypłycone, mocno zarośnięte roślinnością wodną. Zupełnie płaskie brzegi są otoczone podmokłymi łąkami i moczarami. Przy pn. części wsch. brzegu leży Zalewo,a w pobliżu brzegu pd. wieś Koziny. Jezioro Gardzień pow.85 ha, maks. gł. 2 m, szer. 300 m, dł. 3, 5 km, rodzaje ryb: lin, szczupak, leszcz, płoć, okoń, karaś. Jezioro to, położone w ładnej okolicy, jest wąskie i bardzo mocno rozciągnięte z pn. wsch. na pd. zach. Przez zbiornik przepływa rzeka Osa: prowadzi ona wodę z j. Osa i wpada przy pn. krańcu, odpływa zaś z przeciwległego końca Gardzienia do j. Szymbarskiego. Wysokie, pagórkowate brzegi otoczone są kompleksami leśnymi. Przy pd. zach. części akwenu leży Gardzień. W pobliżu obu wydłużonych brzegów przebiegają śródleśne drogi do wsi Siemiany.
d. jezioro Gilowskie, Duży Gil, dł.6,5 km, pow.539 ha, maks. gł. 20 m, maks. szer. 1,6 km, rodzaje ryb: leszcz, płoć, szczupak, okoń. Wydłużone jezioro o osi przełamanej z pn. wsch. na pd. Linia brzegowa rozwinięta. Północna część jeziora rozwidlona na dwie zatoki wydłużone z pn. wsch. na pd. zach. Południowa część wydłużona w kierunku pn. pd. Do pn. części Gila Wielkiego uchodzi strumień z odległego o 1,5km j. Kocioł, do pd. wsch. części z odległego ok.75 m j. Gil Mały, odpływ z Gila Wielkiego na wsch. przez j. Iłgi. Wzdłuż brzegów znajdują się polne i leśne drogi lub ścieżki. Brzegi okolone szerokim pasem trzcin, przeważnie dość wysokie, w dużym stopniu zalesione. W środkowej części wsch. brzegu leży miejscowość Gil Wielki.
d. Jelonek długość 5,3 km, maksymalna głębokość 27 m, pow. 235 h. Przedzielony groblą-nasypem nieczynnej obecnie trasy kolejowej Ostróda – Morąg. Z tego powodu są dwie nazwy jeziora, pólnocna jezioro Ilińsk, południowa jezioro Jelonek. W środkowej części znajduje się niewielka, 10- arowa wysepka.
pow.156 ha, maks. gł.2, 8 m, szer. do 750 m, dł.3, 7 km, rodzaje ryb: sandacz, szczupak, węgorz, karaś, leszcz, płoć, amur, karp, lin. Jest to bardzo malownicze jezioro, mocno wydłużone z pn. wsch. na pd. zach.; pd. część akwenu kilkakrotnie zmienia kierunek i ostatecznie skręca na zach. Linię brzegową urozmaica zatoka położona w środkowej części zach. brzegu. Największa spośród trzech wysp, wysoka i porośnięta lasem, leży w środkowo – pn. części zbiornika. Pozostałe dwie wyspy znajdują się również w partii pn., jedna przy brzegu zach., druga blisko samego krańca. Przez jezioro przepływa rzeka Iławka; dopływa ona z j. Jeziorak i wpada do zach. zatoki, wypływa do rzeki Drwęcy z pd. krańca. Do j. Iławskiego doprowadza wodę również strumyk z j. Łabędź. Brzegi akwenu są wysokie, górzyste i pagórkowate, często stromo opadające do lustra wody. Otoczenie stanowią pola uprawne i łąki, zaś w pd. części zach. brzegu rośnie las. W odległości około 750 m na zach. leży Iława; przy pd. krańcu znajduje się Osiedle Lubawskie, a w pobliżu wsch. brzegu-wieś Dół.
pow.117 ha, maks.gł.3 m, szer. do 1 km, dł. 2, 7 km, rodzaje ryb: szczupak, lin, karaś, leszcz, płoć, okoń. Składa się z dwóch basenów połączonych ze sobą przewężeniem. Pierwszy z nich rozciąga się ze wsch. na zach., drugi-wydłużony jest z pn. zach. na pd. wsch. Linia brzegowa jest urozmaicona licznymi małymi zatokami i półwyspami. Do akwenu dopływają strumyki z j. Piotrkowskiego, j. Czerwicy i uchodzą przy jego wsch. krańcu; z przeciwległego krańca wypływa rzeka Liwa. Lustro wody otoczone jest wysokimi, miejscami stromymi brzegami, jedynie środkowa partia wybrzeża pd. jest płaska. Bezpośrednia okolica jeziora porośnięta jest lasami. W odległości około 1700 na pd. zach. leży wieś Januszewo.
d. Jäskendorfer See, Stäbing See, dł.3, 6 km, pow.153 ha, maks. gł.16, 5 m, szer. do 800 m, typ sielawowy, Jezioro to wąskie i mocno wydłużone z pn. na pd. jest połączone rowem z j. Karnickim Pn. W pd. części plosa znajduje się mała, podmokła wyspa. Brzegi zbiornika są wysoko wzniesione i na wielu odcinkach stromo opadają do lustra wody. Przy pn. części wsch. wybrzeża rozciąga się las, z pozostałych stron pola uprawne. Jedynie przy pd. krańcu jeziora położone są podmokłe łąki i moczary. W pobliżu przeciwległego krańca zbiornika leży wieś Jaśkowo.
d. Gizerek, Jezierzyce, Geserich See, jezioro rynnowe. Najdłuższe jezioro w Polsce, szóste, co do wielkości w kraju; pow.4.149 ha (wraz z j. Płaskim i wyspami), maks. gł. 12, 8 m, dł. 27, 4 km, szer.0, 2 – 3, 4 km; rodzaje ryb: lin, sum, sandacz, amur, szczupak, węgorz, karaś, leszcz, płoć, karp. Spotkać tu można wiele zwierząt (np. dziki, sarny, jelenie) i ptaków (np. czaple, kormorany).
d. Abiskar See, pow. 123 ha, maks. gł. 3, 1 m. Przez jezioro biegnie nasyp, który rozdziela na pół położone niżej jezioro. Na nasypie o szer. 40 mb. i wys. 10 mb. poprowadzono kanał o długości 484 m. Środkiem idzie rynna o gł. około 1, 5 m.
pow.80 ha, maks. gł. 8, 8 m, leszcz, płoć, szczupak, węgorz, sandacz, lin. Jezioro w kształcie owalu, nieco wydłużonego z pn. na pd. Z pd.-wsch. części wypływa strumyk, toczący wodę do j. Gil Wielki. Kocioł łączy się rowem z j. Karnickim Pd. Na plosie jeziora w części pd. zach. znajdują się dwie małe, płaskie, zadrzewione wysepki. Wybrzeże od strony zach. jest uformowane wysoko, z innych stron płasko lub wznosi się łagodnie ponad lustro wody. Jezioro leży wśród lasu, tylko przy pn. części wsch. brzegu znajduje się wieś Karnity.