Poezja
Pojezierze Iławskie / Kultura / Poezja
Poezja
. . . sztuka pisana i mówiona, posługująca się środkami sugestywnego wyrazu aby wyrazić piękno . . .
Poezja i Poeci Warmii i Mazur
Andryszczyk Adam, Anuszkiewicz Wojciech, Bacewicz Jan, Barański Marek, Batura Anatol, Batura Irena, Batura Juliusz Szczęsny, Bendig Anna, Bendig Bożena, Bendig Tomasz, Boetzel Krzysztof,Borowski Marek, Bolińska Alicja, Bondzio Klemens, Brzostowska Janina, Brakoniecki Kazimierz, Bykowska-Salczyńska, Bołtryk-Janowicz Tamara, Cieciuch Henryk, Chilicka Małgorzata, Chlebus Patrycja, Chojnowski Zbigniew, Czepe Roman, Darski Wojciech Marek, Dawidejt Tadeusz, Diemjaniuk Bożena, Dobreńko Grażyna, Dobrowolska Małgorzata, Drej Nina, Drozdowska Józefa, Dudanowicz Aleksandra, Dylnicki Stanisław, Dymnicka Urszula, Golubiewski Józef, Hejduk Joanna, Intrator Bożena, Iwanicka Magdalena,J achimska Paulina, Jakubiak Lucyna,Janicka Mirosława, Jankowski Antoni, Jankowski Piotr, Jenyszak-Kujawa Michalina, Jonkajtys Marian, Jurkiewicz Ewa Ewelina, Kaczorowska Teresa,Karaś Hanna, Karp Jerzy, Kass Wojciech, Kielar Marzanna, Klejmont Wacław, Klimaszewska Bożena, Kopiczko Leokadia, Kopycka Agnieszka, Kruk Erwin, Krupińska Beata, Krzywińska Irena, Kucharzewski Grzegorz, Kudż Henryk, Łobik Alicja Natalia, Maciejewski Roman, Maciejewski Stefan, Marcińczyk Marcin, Metelicka Zofia, Michałowski Helge, Mieńkowska Lucyna, Milewski Henryk, Misztal Irena Tamara, Moczulski Leszek, Niesiobędzki Wiesław, Oliszewicz Halina, Osewska Janina, Osewski Wiesław, Osińska Anna, Ostaszewska Barbara, Paukszt Dominika, Piaszczyński Michał, ks. Piaszczyński Piotr, Pieńkowska Małgorzata, Pieńkowski Miłosz, Piłasiewicz Zofia, Proniewicz Zofia, Rogosz – Walewska Józefina, Romanowska Elżbieta, Rowiński Zdzisław, Sieczkowski Tomasz, Siejda Marcin, Ks.Sikora Jerzy, Słapik Mirosław, Sobczak Marek Krzysztof, Sołtysiak Urszula(Janiszewska),Sotuła-Karp Jadwiga, Sowiński Janusz, Stankiewicz Dominika Olga, Stefanowski Erazm,Stefanowski Wilhelm, Suchocka Agata, Sulima-Suryn Andrzej, Stupak Helena, Suszyńska Irena, Szarejko Anna,Szatrowski Krzysztof, Szczecina Adam, Szczecina Małgorzata, Szpalerska Elżbieta, Szubzda Leonarda, Ścisłowski Włodzimierz, Tanajewski Zbigniew, Tarasewicz Mirosław, Topczylko Cezary, Turkowska Sabina, Urbanowicz Mariola, Walicka Krystyna, Walicka Sylwia, Wierzbicka Franciszka, Więcek Mariusz, Wiśniecki Piotr Waldemar, Wróblewska Zofia, Wysocki Adam, Wysocka –Szukiewicz IrenaŚcisłowski Włodzimierz, Tanajewski Zbigniew, Tarasewicz Mirosław, Topczylko Cezary, Turkowska Sabina, Urbanowicz Mariola, Walicka Krystyna, Walicka Sylwia, Wierzbicka Franciszka, Więcek Mariusz, Wiśniecki Piotr Waldemar, Wróblewska Zofia, Wysocki Adam, Wysocka –Szukiewicz IrenaŚcisłowski Włodzimierz, Tanajewski Zbigniew, Tarasewicz Mirosław, Topczylko Cezary, Turkowska Sabina, Urbanowicz Mariola, Walicka Krystyna, Walicka Sylwia, Wierzbicka Franciszka, Więcek Mariusz, Wiśniecki Piotr Waldemar, Wróblewska Zofia, Wysocki Adam, Wysocka –Szukiewicz Irena
Jezioro moje, w twoje tonie
z ojczystych słów oddaję śpiew.
Jak kamień krzywdy wiersz zatonie.
Czy kiedyś zabrzmi jękiem mew?
Ojczyzno moja, ponad tonią
żurawi zwątpień krzyk jesieni.
Do starych gniazd dostępu bronią
trzcin szable. Aż się los odmieni.
I znowu polski rycerz dumnie
podejmie złotą rękawicę.
Widziałem ją w blaszanej trumnie,
gdzie wróg rozbitą miał przyłbicę.
I wy wrócicie tu łabędziem
w łopocie żagli białych skrzydeł,
mój grób z brzozowym krzyżem będzie
jak z Grottgerowych malowideł.
Zarzućcie w tonie nocne sieci
po pieśni sen ukryty w fali.
A jeśli grobu nie znajdziecie,
zechciejcie chociaż wiersz ocalić.
Jezioro moje, w twoje tonie
z ojczystych słów oddaję śpiew.
Jak kamień krzywdy wiersz zatonie.
Czy kiedyś zabrzmi jękiem mew?
Ojczyzno moja, ponad tonią
żurawi zwątpień krzyk jesieni.
Do starych gniazd dostępu bronią
trzcin szable. Aż się los odmieni.
I znowu polski rycerz dumnie
podejmie złotą rękawicę.
Widziałem ją w blaszanej trumnie,
gdzie wróg rozbitą miał przyłbicę.
I wy wrócicie tu łabędziem
w łopocie żagli białych skrzydeł,
mój grób z brzozowym krzyżem będzie
jak z Grottgerowych malowideł.
Zarzućcie w tonie nocne sieci
po pieśni sen ukryty w fali.
A jeśli grobu nie znajdziecie,
zechciejcie chociaż wiersz ocalić.
Poezja i Poeci
Bendziułła (Bendzulla) Gotfryd
(ur. 1817 na Mazurach – zm. po 1892 r.) , rolnik, bibliotekarz i poeta mazurski. Prowadził gospodarstwo w Liwie k .Ostródy, pisał liczne korespondencje i wiersze do wydawnictw M. Gerssa i J. K. Sembrzyckiego, w których m.in. piętnował akcję germanizacyjną. Pod wpływem Sembrzyckiego stał się propagatorem czytelnictwa; w 1833 założył i prowadził w swojej wsi bibliotekę Towarzystwa Czytelni Ludowych.
Boguń Samuel
Boguń Samuel (ur. ok. 1840 r. na Mazurach – zm. w 1921 ) , poeta, rolnik i gawędziarz mazurski. Z zawodu był rolnikiem i cieślą ;mieszkał w Reszkach koło Ostródy. Autor wierszy i piosenek okolicznościowych, gawędziarz ludowy, czytelnik i propagator polskiego słowa drukowanego. Publikował niewiele, m.in. w wyd. M. Gerssa oraz w śląskich „Nowinach”. Fragmenty utworów przedrukowano w „Kalendarzu dla Mazurów na r. 1933”.
Donder Jan
Donder Jan (ur. Ok. 1840 r. we wsi Lipińskie, pow. Pisz – zm. Przed 1920 w Różyńsku, pow. Pisz) , ludowy działacz mazurski i poeta. Był zamożnym gospodarzem w Różyńsku. Podczas wojny prusko-francuskiej służył w wojsku pruskim. Jako miłośnik mowy polskiej współpracował z J. Sembrzyckim i M. Gerssem drukując w ich wydawnictwach wiersze i korespondencje w języku polskim. Była to twórczość okolicznościowa nawiązująca do miejscowego folkloru i doświadczeń autora. Brał także udział w pracach Tow. Czytelni Ludowych (prowadząc od 1883 r. biblioteczkę polską w Różyńsku) i piastował funkcję ławnika (od 1986) Mazurskiej Partii Ludowej.
Donder Samuel
Donder Samuel (z. po 1914 r.)mieszkał w Różyńsku, był działaczem Tow. Czytelni Ludowych oraz płodnym poetą ludowym i korespondentem „Mazura” ostródzkiego i szczycieńskiego, a także „Gazety Leckiej”; był przeciwnikiem germanizacji. W opinii władz pruskich obaj Donderowie uchodzili za działaczy polskich.
Dopadka Jan
Dopadka Jan (ur. 21. XI. 1893 r. w Zielonym Gruncie pow. Szczytno – zm. 7. X. 1976 r. w Bottrop, RFN), poeta i działacz mazurski. W dzieciństwie wyjechał z rodzicami do Westfalii (Essen), gdzie pracował jako robotnik. W Niemczech zetknął się Dopadka z organizacjami polskimi, co wywarło duży wpływ na jego świadomość narodową. 1 VII 1934 r. wstąpił do Związku Polaków w Niemczech, a w 1936 powrócił na Mazury. Zamieszkał w Klonie k. Szczytna , gdzie został kierownikiem koła Związku Polaków w Niemczech. Współpracował z „Mazurem” i był kolporterem tej gazety, drukował również kilka swoich wierszy po polsku (w większości pisanych gwarą mazurską).W Klonie próbował zorganizować szkołę polską, dzieci swoje kształcił w Polsce oraz w Gimnazjum Polskim w Kwidzynie. Działalność Dopadki wywołała ostre ataki prasy niemieckiej, a bojówki hitlerowskie napadły na jego dom w Klonie.16.I.1939 r. otrzymał nakaz opuszczenia Prus Wschodnich .Zamieszkał wówczas w Niemczech, m.in. w Berlinie. Krótko przed wybuchem wojny został aresztowany i uwięziony, zwolniony w 1940 r. zamieszkał w Essen. W 1948 r. powrócił z rodziną na Mazury i osiedlił się w Świętajnie k. Szczytna. Pisał i publikował wiersze w czasopismach oraz w antologiach regionalnych. W 1956 r. został przyjęty do Związku Literatów Polskich, a wkrótce otrzymał nagrodę Ministra Kultury i Sztuki. W 1966 r. wyjechał do RFN.
Gerss Marcin
Gerss Marcin (Giersz) (ur. 23.X. 1808 r. w Kowalkach ,pow. Gołdap – zm. 25.III. 1895 r. w Lecu (dzisiejsze Giżycko), nauczyciel , redaktor i poeta mazurski. Pochodził z polskiej rodziny chłopskiej. Już we wczesnej młodości znał dobrze język polski ,tłumaczył poezje niemieckie na język polski i odwrotnie. Ukończył seminarium nauczycielskie w Karalene pod Wystrucią , był nauczycielem w Mikołajkach, następnie w Szestnie i w Sterławkach Wielkich k. Giżycka. Wydał dwa śpiewniki polskie dla szkół, współpracował z czasopismem „Przyjaciel Ludu Łecki”(wydawane w Ełku), wydał 2 roczniki „Kalendarza” na l. 1848-1849. Cała jego działalność pisarska w języku polskim służyła utrwalaniu odrębności Mazurów, ponieważ był zwolennikiem separatyzmu mazurskiego. Dzięki kontaktom z W. Kętrzyńskim zbliżył się do kultury polskiej. Jako redaktor „Kalendarza Królewsko-Pruskiego Ewangelickiego” i tygodnika „Gazeta Lecka” zamieszczał w tych wydawnictwach m. in. utwory pisarzy polskich. Główną zasługą Gerssa było rozbudzenie wśród Mazurów zamiłowania do pisania wierszy i korespondencji w języku polskim, które zamieszczał w kalendarzach i gazecie.
Grodzki Michał
Grodzki Michał , ur. ok. 1682 r. w Wieliczkach pod Ełkiem. Autor pieśni „Mór w Prusach w 1709 r.” wyd. w Królewcu w 1711 r., a później zamieszczanej w kancjonałach. Był pastorem w Ostrykole.
Jenczio Jan
Jenczio Jan (Jenczo, Jencio) (ur. 1797 we wsi Markowskie, pow. Olecko – zm. 10.II.184 r. tamże), działacz, poeta i pisarz mazurski, bibliofil. Pochodził z niezamożnej rodziny chłopskiej. Ukończył tylko miejscową szkołę wiejską. Prowadził działalność społeczną wśród chłopów : zwalczał pijaństwo, szerzył oświatę, propagował nowoczesne metody uprawy roli .Jenczio posiadał bibliotekę składającą się z ok. 100 książek polsko-ewngelickich, przeważnie białych kruków. Pisał artykuły i wiersze drukowane w kalendarzach wydawanych przez M. Gerssa.