Jesteś tutaj  :

Pojezierze Iławskie    /   Region    /    Wsie   /  Jerzwałd

Jerzwałd, wieś pruska

Akt nadania z 23 lutego 1330 r.

(tlum. ks. prof. A. Szorc)

W imię Pańskie. Amen.

My brat Luder z zakonu Szpitalnego Świętej Maryi domu niemieckiego w Jerozolimie, przełożony generalny, rodem z  Brunswich (Brunświk), pragniemy podać do publicznej wiadomości ludzi współczesnych i przyszłych pokoleń, do których dotrze to nasze pismo, że my pełniąc czasowo funkcję komtura w Kyrrsburc (Dzierzgoń) i wielkiego szatnego domu generalnego, za pełną wiedzą i zgodą czcigodnego i bogobojnego męża brata Karuli z Trewiru aktualnego wielkiego mistrza, za przyzwoleniem starszych braci naszego zakonu, nadaliśmy wiernemu nam i drogiemu Skypelanowi i jego prawym spadkobiercom dziesięć łanów ziemi (1łan=16,8 ha), dokładnie wyznaczonej ze wskazaniem granic.

 

Ziemia ta znajduje się na końcu pola o nazwie Keyserswalde (Jerzwałd) od strony miejscowości Kemmen (Kiemiany). Składają się na nią pola, łąki, pastwiska, zagajniki, lasy. Będzie ją posiadał na prawie dziedzicznym w wieczystym użytkowaniu, i czerpał wszelkie płynące z niej dochody. Zwolniony jest od uiszczania dziesięcin i brzemienia ciężarów wieśniaczego szarwarku (roboty przy budowanie drog i warowni). Ponadto wymienionemu Skypelonowi i jego prawowitym dziedzicom i spadkobiercom dajemy prawo w obrębie jego dóbr sprawowania sądownictwa większego i mniejszego i czerpać z tego dochody.

 

Na znak szczególnej naszej łaskawości w stosunku do tegoż Skypelona jego dziedziców i następców pozwalamy mu łowić ryby w jeziorach Ruthczov (Rucewo Małe) i Geysirich (Jeziorak), ale mniejszymi przyrządami i tylko na własny użytek. Rzeczony Skypelo i jego następcy od każdego pługa  (tutaj miara  powierzchni, 1 pług = 4 łany) co roku do naszego domu w Dzierzgoniu uiści dwa korce zboża, jeden pszenicy i drugi żyta (1korzec=52 litry). Z racji niniejszego zapisu ziemi, wymieniony Skypelo i jego spadkobiercy zobowiązany jest wystawić do dyspozycji naszych braci jednego wojownika uzbrojonego w stylu pruskim, który będzie walczył przeciwko wszelkim agresorom, którzy napadną na nas i nasze ziemie.Tenże Skypelo stawił się przed nami razem ze swymi rodzicami i razem z nimi prosił, abyśmy dokonali odnowienia przywileju na wymienione wyżej dobra. My pragnąc wynagrodzić ich liczne usługi wyświadczone nam i naszym braciom, po uzyskaniu przyzwolenia naszych braci nadanie wcześniej wystawione ratyfikujemy, odnawiamy i potwierdzamy dając rzeczonemu Skypelonowi i jego następcom owe dziesięć łanów na tych samych zasadach co przedtem.

 

Dla nadania mocy tej darowiźnie niniejsze pismo zaopatrzyliśmy w naszą pieczęć. Obecni przy tym byli czcigodni mężowie, bracia naszego zakonu: Luthof Koninc skarbnik, Ruther komtur w Schonense, Henryk nasz kapelan, ponadto Konrad zwany Gartow nasz towarzysz, Henryk z Kamminata nasz notariusz, a także nasi słudzy: Ditmar Stangen, Steynboc, Albert Waryn, oraz wielu innych wiarygodnych świadków. Dań w naszym głównym domu w Malborku 23 lutego 1330 r., indykcji rzymskiej pierwszej.

 Wieś pruska ( nad jeziorem Płaskim ), o pierwotnej nazwie Kejsy, później Gerswald nadana w pocz. XIV w. prusowi, imieniem Skipieło przez komtura Dzierzgonia Luthera von Braunschweig. Podczas wojny trzynastoletniej całkowicie zniszczona.

 

Ponownie lokowana w 1707 r. tym razem jako wieś szkatułowa, którą założył Krzysztof Węgrowski. Wieś założona na prawie polskim, otrzymała 26 włók pustkowia leśnego ( 25 ha ). W latach 1708 - 1711 pomyślny rozwój wsi przerwała zaraza dżumy, zmarły 92 osoby. Jednak już w 1732 r znajdowało się 39 chałup chłopskich, a w 1858 r. w 88 zagrodach mieszkało około 760 mieszkańców. Mieszkańcy utrzymywali się głównie z pracy na roli a także z pracy w tartaku, cegielni i lesie.

 

W latach 1967-1994 ( 27 lat ) mieszkał tu i tworzył prozaik i dramatopisarz Zbigniew Nienacki ( Nowicki ) autor słynnego cyklu „Pan Samochodzik” i niemniej słynnej pierwszej ? polskiej powieści o zabarwieniu erotycznym „Raz w roku w Skiroławkach”. Tu też został pochowany.

 

Tworzył tutaj Aleksander Minkowski, pisarz powieści m. in. Gruby Szaleństwo Majki Skowron.

 

Od dnia 18.10.94 r. wieś jest siedzibą Zespołu Parków Krajobrazowych Pojezierza Iławskiego i Wzgórz Dylewskich. Urządzony przy budynku Zespołu Parków ogródek botaniczny i ogromna wiedza o przyrodzie i zwierzętach leśnych, pracujących tam ludzi, zachęca wiele osób do odpoczynku na łonie natury.

 

Jerzwałd przed i po II wojnie światowej

Aleksander Minkowski 2012 r.

Przesłano 24 lipca 2012 Aleksander Minkowski

 

" Inaczej Jerzwałd, mała wioska nad Jeziorakiem. Tutaj sprowadził mnie mój przyjaciel Zbyszek Nienacki w 1982 roku i namówił na kupno walącej się rudery - za bezcen.

 

Odremontowałem ruinę i jest nam tu dobrze z Lilą w letniej porze, a Zbyszek spoczywa nieopodal, na jerzwałdzkim cmentarzu. Brakuje mi go. I brakuje Alika, profesora slawistyki w Hunter, mojego dobrego przyjaciela, który tu zjeżdżał co roku z Nowego Jorku - zmarł nagle na białaczkę. Był i Zbyszek Safjan, którego już nie ma.

 

Odeszli. Niedawno przestała żyć Lili mama, młodsza przecież ode mnie o dwa lata... Śmierć nas osacza. Coraz ciaśniej, bliżej, Bronimy się słońcem, zielenią wokół, błękitem Jezioraka, spokojną codziennością Jerzwałdu. Na wszystko swój czas. Bo i dokąd się spieszyć? TAM dziwnie niespieszno nawet zagorzałym dewotkom - co daje bardzo do myślenia... Tylko nad czym tu rozmyślać? Co było do wymyślenia na pocieszenie, już wymyślono wieki temu.

 

Po prostu: przemiana materii. Kto ma dobrą, nie musi się martwić."

 

Opracowano na podstawie :

- strona @Jacht Czarter - dostęp z dnia 16.04.2006 r.

mapa strony   I   Administrator I   Creativity Active Studio  2014 -2017 ©    I